Tài liệu tham khảo

Cách trích dẫn tài liệu tham khảo dựa theo hướng dẫn của AMA (American Medical Association, 11th edition) của Hội Y khoa Hoa Kỳ (American Medical Association).
1. Tài liệu tham khảo
Tài liệu tham khảo bao gồm các tài liệu được trích dẫn, sử dụng và đề cập trong sách, bài báo khoa học, báo cáo chuyên đề…
2. Các hình thức và nguyên tắc trích dẫn tài liệu tham khảo
2.1 Hình thức trích dẫn
- Trích dẫn trực tiếp là trích dẫn nguyên văn một phần câu, một câu, một đoạn văn, hình ảnh, sơ đồ, quy trình… của bản gốc vào bài viết. Phải bảo đảm đúng chính xác từng câu, từng chữ, từng dấu câu được sử dụng trong bản gốc được trích dẫn. “Phần trích dẫn được đặt trong ngoặc kép”, số tài liệu tham khảo được in nhỏ và cao hơn ngay sau nội dung trích dẫn. Không nên dùng quá nhiều cách trích dẫn trực tiếp vì làm bài viết của chính mình mất đi bản chất gốc.
- Trích dẫn gián tiếp là sử dụng ý tưởng, kết quả, hoặc ý của một vấn đề để diễn tả lại theo cách viết của mình nhưng phải đảm bảo đúng nội dung của bản gốc. Đây là cách trích dẫn được khuyến khích sử dụng. Khi trích dẫn theo cách này cần cẩn trọng và chính xác để tránh diễn dịch sai, đảm bảo trung thực với nội dung của bài gốc.
- Trích dẫn thứ cấp là trích dẫn một thông tin qua trích dẫn trong một tài liệu của tác giả khác. Ví dụ khi người viết muốn trích dẫn một thông tin có nguồn gốc từ tác giả A, nhưng không tìm được trực tiếp bản gốc tác giả A mà thông qua một tài liệu của tác giả B. Khi trích dẫn theo cách này không liệt kê tài liệu trích dẫn của tác giả A trong danh mục tài liệu tham khảo. Hạn chế trích dẫn thứ cấp mà nên tiếp cận càng nhiều tài liệu gốc càng tốt.
2.2 Một số nguyên tắc về trích dẫn tài liệu tham khảo
- Tài liệu tham khảo có thể được trích dẫn và sử dụng trong các phần đặt vấn đề, tổng quan tài liệu, phương pháp nghiên cứu, bàn luận. Phần tóm tắt, kết quả nghiên cứu, kết luận không sử dụng tài liệu tham khảo.
- Cách ghi trích dẫn phải thống nhất trong toàn bộ bài viết, theo thứ tự xuất hiện trong bài báo và đúng quy định về kiểu trích dẫn của Tạp chí.
- Trích dẫn ngay khi thông tin được sử dụng. Đánh số tài liệu trích dẫn được đặt cuối một câu, cuối một đoạn văn hay cuối một trích dẫn trực tiếp (ví dụ hình vẽ, sơ đồ, công thức, một đoạn nguyên văn).
- Việc trích dẫn là theo thứ tự của tài liệu tham khảo ở danh mục Tài liệu tham khảo. Đối với phần được trích dẫn từ nhiều tài liệu khác nhau, số của từng tài liệu được đặt thứ tự tăng dần, cách nhau bằng dấu phẩy và không có khoảng trắng:
+ Con số ở dạng số mũ viết lên trên, để ngay sau ý trích dẫn và tăng dần theo thứ tự trích dẫn
+ Con số để ngoài dấu ngoặc kép “….,”¹ và dấu ngoặc đơn (…)². Tuy nhiên, con số để trước dấu chấm phẩy³; dấu phẩy⁴, dấu hai chấm⁵: và dấu chấm câu⁶.
+ Dùng dấu phẩy để phân cách con số trích dẫn¹,⁴ hoặc dấu gạch ngang nếu có liên tiếp các con số trích dẫn²–⁴.
+ Không có khoảng trắng trước số trích dẫn và giữa các con số trích dẫn⁸
+ Không nên trích dẫn ngay cho con số (…có 153 bệnh nhân) mà nên trích dẫn cho chữ ngay sau đó (…có 15 bệnh nhân³)
+ Không nên trích dẫn ngay sau đơn vị đo lường (…nghiên cứu trước là 12 cm²) mà nên trích dẫn chỗ khác (…nghiên cứu trước² là 12 cm)
+ Nên cụ thể (…nhiều nghiên cứu cho thấy 20% có biến chứng⁷,⁹ và 10% tử vong¹⁰)
+ Nếu trích dẫn tên tác giả thì con số phải xuất hiện ngay (kết quả này tương tự như Nicholls và cộng sự cũng như Prusiner và cộng sự trong giả thuyết về cơ chế của bệnh.)
- Việc sử dụng hoặc trích dẫn kết quả nghiên cứu của người khác, của đồng tác giả (bảng, biểu, công thức, đồ thị cùng những tài liệu khác) phải được dẫn nguồn đầy đủ và rõ ràng.
- Không ghi hàm, vị, địa vị xã hội của tác giả khi trích dẫn trong bài viết và trong danh sách tài liệu tham khảo.
- Tài liệu được trích dẫn trong bài viết phải có trong danh mục tài liệu tham khảo và ngược lại. Không trích dẫn tài liệu mà người viết chưa đọc. Chỉ trích dẫn khi người viết phải có tài liệu đó trong tay và đã đọc tài liệu đó. Không nên trích dẫn những chi tiết nhỏ, ý kiến cá nhân, kinh nghiệm chủ quan hoặc những kiến thức đã trở nên phổ thông.
- Khi một thông tin có nhiều người nói đến thì nên trích dẫn những nghiên cứu/ bài báo có chất lượng tốt nhất.
- Tài liệu tham khảo nên chọn các tài liệu mới có giá trị, nên lấy trong 5 năm gần nhất.
3. Xây dựng và cách trình bày danh mục tài liệu tham khảo
- Danh mục tài liệu tham khảo được sắp xếp theo trình tự sử dụng (trích dẫn), thứ tự xuất hiện trong bài không phân biệt tiếng Việt, Anh, Pháp... Tài liệu tham khảo được trích dẫn theo số (đã được xác định trong danh mục tài liệu tham khảo), không theo tên tác giả và năm. Các tài liệu bằng tiếng nước ngoài phải giữ nguyên văn, không phiên âm, không dịch. Những tài liệu viết bằng tiếng nước ngoài ít người Việt biết thì có thể ghi thêm phần tiếng Việt đi kèm theo mỗi tài liệu. Không dùng luận văn, luận án, bài viết trên website và hạn chế ghi chung chung tên sách giáo khoa làm tài liệu tham khảo.